foto: katerina sulova / ctk via ap

Idoli >

Najveća zvezda univerzuma

Mnoge(i) bi da budu kao ona: zanosna, moćna, sposobna, bogata, sveprisutna, željena… kao Madona Veronika Čikone, kojoj je danas rođendan

Uticaj koji je Madona ostavila svojim spotovima na savremeno društvo a pre svega na žensku populaciju, u televizijskim okvirima je nemerljiv, i može se porediti samo sa Spilbergovim i Lukasovim bioskopskim blokbasterima. Generacije žena, devojaka i devojčica počele su da kopiraju njen način ophođenja s ljudima, stil oblačenja, imidž i odnos prema seksu.

"Ako sve što radim shvatite ozbiljno, to ima da vas užasne", rekla je, unapred ironizujući svaki budući pokušaj analize svog rada. Ipak, danas 16. avgusta, na njen 60. rođendan, pokušajmo upravo to na primeru nekoliko njenih čuvenih spotova.


Like A Virgin

produkcija: Sajmon Filds

režija: Meri Lambert

U prvim kadrovoma Njujork noću pretapa se u Veneciju. Madona igra u gondoli dok prolazi ispod venecijanskih mostova, uvijajući se izazovno pred kamerom koja je snima iz donjeg rakursa. U ušima su joj pentagramske (Lucky Star) minđuše koje označavaju sreću u braku, dok joj golemi krst visi i oko vrata i oko pasa. Na scenu stupaju njen dragi sa maskom lava i pravi-pravcati lavovi. Dragi je nosi u naručju do ljubavne postelje, a lavovi su tu ne samo kao simboli Venecije, već i kao univerzalni simboli moći i najviše vlasti, simboli sunca i zlata, prodorne moći svetlosti, ali i kao simboli instinktivne nekontrolisane snage nasilnosti i nestrpljive gladi, u ovom slučaju seksualne. U bretonskim narodnim pripovetkama lav je čuvar tajanstvernog dvorca ili praga kome je teško prići što se u spotovskoj priči Like A Virgin uklapa u devičanstvo kao čedni prag nevinosti. Lavovo plaženje jezika u krupnom planu, u montaži ponovljeno tri puta u ritmu pesme, je aluzija na kunilingus.

Ovaj spot pun nedvosmislenih erotskih aluzija, kao Madonin prvi No1 hit, imao je izuzetan uticaj na potonju industriju zabave pa se reference na njega mogu naći od introa Tarantinovog filma Ulični psi, preko Mulen ruža Baza Lurmana do očigledne inspiracije za spot Catch You Sofi Elis Bekstor koji je sniman na gotovo identičnim lokacijama i u istom stilu.


Material Girl

produkcija: Šeron Orek

režija: Meri Lambert

Odmah na početku, spot sugeriše kako treba doživeti Madonu: "(She is) major star the biggest star in the Universe right now as we speek". Sledi koreografija identična onoj koju izvodi Merilin Monro dok peva Diamonds are the girls best friends u filmu Muškarci više vole plavuše, kao Madonin omaž Merilin Monro. Tokom spota prepredeni producent osvaja Madonu predstavljajući joj se kao siromašni obožavalac, a Madona odgovara: "Only boys that save their pennies make my rainy days". Dok peva, Madona zavlači ruku u džep pantalona igraču do sebe, te je dvosmisleno da li misli na pennies (novčiće) ili na penis, a što se naravno (uz dvosmislenost glagola make) odlično uklapa u njen panseksualni diskurs. Nakon što završi sa svojom M.M. plesnom inpersonacijom, sačekuje je producent ispred studija. Spot se završava njihovim poljupcem u kolima kroz kišom orošenu šoferšajbnu.


Like A Prayer

produkcija: Orek Nejlor

režija: Meri Lambert

Ovaj spot je važna prekretnica u Madoninoj boj-toj karijeri. Ona se ljubi sa crncem, ljubi mu noge – što je aluzija na scenu iz Dali–Bunjuelovog drugog šok filma Golden Age u kojoj devojka sisa palac kamenoj statui. Narativ spota je sledeći: Madona je tajni svedok ubistva mlade belkinje koju je usmrtio belac a za njegov zločin je optužen crnac koji je, u stvari, hteo da joj pomogne. Našavši sklonište u obližnjoj crkvi koja je u snolikoj spotovskoj transpoziciji čas crkva, čas policijska stanica u kojoj ona svedoči u crnčevu korist, a čas pozorišni podijum, Madona predstavlja tri lica Svete majke crkve. U jednom trenutku se u alegoriji gubljenja nevinosti samopovređuje nožem dobijajući pritom krvave posekotine na dlanovima – mestu Isusovih rana. U narednom kadru ona sladostrasno ponire sa neba u ruke crnkinje dok stihovima povlači paralelu između vođenja ljubavi i molitve, upoređujući klečenje pri molitvi i klečenje pri felaciji: "When you call my name it’s like a little prayer I’m down on my knees you know I’ll take you there In a midnight hour I can feel your power.." Paralelno sa početkom prikazivanja ovog spota, pesma Like A Prayer upotrebljena je u reklami za pepsi – čija je marketinška kampanja od najranijih dana fokusirana na crnačko tržište. Reklama, u čijem je spotu Madona povučena, osim što ljubi crnčeve noge i igra među zapaljenim krstovima Kju Klus Klana. Nedugo potom, spot je anatemisao i poglavar Rimokatoličke crkve papa Jovan Pavle Drugi, što spotu donosi neverovatan publicitet. Tako ova pesma (a i spot), ne bez duga papi, postaje No 1 hit i ostaje među 10 najprodavanijih singlova svih vremena u Ginisovoj knjizi rekorda.


Cherish

produkcija: Šeron Orek

režija: Herb Rits

Spot je omaž filmovima Odavde do večnosti i Sirena u Njujorku gde Madona strasno opšti sa nadolazećim plimskim talasima koji joj se uvlače pod kratku crnu mokru haljinu. Simbolička značenja vode mogu se svesti na tri dominantne teme: izvor života, sredstvo očišćenja i središte obnavljanja. Spot je crno-beli. U krajoliku plaže nalik na Kapri su polu-deca polu-delfini (delfin je simbol preobražaja) tj. sirene, Madona se ljubi. Kako su sirene odvajkada simbol opasnosti plovidbe i same smrti, ovo Madonino veselo grljenje i ljubljenje sa sirenama kraj vode, kao simbola obnavljanja, dobija nimalo šaljivu metafizičku dubinu koja govori o prihvatanju smrti sa verom u novo rađanje.


Oh Father

produkcija: Viki Nils

režija: Dejvid Finčer

Klip je crno-beli. Koncipiran je kao frojdovska reminiscencija Madoninog nesrećnog detinjstva uz flešbekove na majčinom grobu. Početak je poput pogleda kroz prozor u filmu Građanin Kejn: kroz prozor sobe u kojoj maloj Madoni umire majka, vidi se pahuljama zavejan proplanak. Madona je se seća sa ustima zašivenim kao na plakatu za Bunjuelov film Taj mračni predmet želja. Sledi scena u kojoj odrasla Madona spava pokraj oca uz kratku refleksiju elektrinske želje za smrću majke da bi se zauzelo njeno mesto u očevoj postelji. Zbog toga je izjeda griža savesti, te u skladu s tim, u krupnom planu Madona prima šamar. Na kraju, nakon sedenja u ispovedaonici greha, Madona koja je čas odrasla sa senkom devojčice, čas devojčica crvenih cipelica iz bajke koja pleše na majčinom grobu, uspeva da prihvati realnost oko sebe i sebe u njoj.

Finčerov spot kao san o grobu otkriva postojanje unutrašnjeg groblja potisnutih želja, što je učestala tema Madoninih pesama. Grob je mesto metamorfoze tela u duh ili mesto ponovog rođenja – preminula majka u ovom spotu je istodobno i ona koja ljubi i ona koja je zastrašujuća. Fizička smrt Madonine majke nije i njen kraj, majčin život se nastavlja u Madoninoj podsvesti. U realnosti, uzevši majčino neobično ime za svoje umetničko, Madona povlači znak jednakosti između života i smrti, što Finčer naglašava grobom kao mostom između dva sveta.


Rain

režija: Pol Mek Pejden

Ovo je spot o snimanju samog spota u tradiciji Felinijevog filma Osam i po. Audiovizuelni refren pesme je kao i naslov spota – kiša. Ona je svuda. Madona, s kratkom crnom kosom, u taj kišni dan snima ovaj spot u spotu. među Japancima. Dok mazi mikrofon, iza nje se nalazi njena velika autoreferentna slika. Dok Madona sa partnerom uvežbava ljubljenje, unaokolo popuštaju ventili za vodu. Madona se otkriva i pohotno kisne na kiši poput Danaje očekujući da je Zevs oplodi u vidu zlatne kiše. Kišobrani ostalih simbolički znače bojažljivo odbijanje principa oplodnje – bila ona materijalna ili duhovna. Traženje zaštite pod kišobranom beg je pred stvarnošću i odgovornošću. Pod kišobranom se savija što se tumači kao nedostatak dostojanstva nezavisnosti i životnog potencijala. S obzirom da svi prikazani Japanci nose kišobrane, nasuprot Amerikanki Madoni koja ga nema, ovaj spot bi se mogao okarakterisati i kao stilizovana ali gruba kritika japanskog društva zakrivenog kišobranom njihove tradicije nasuprot američke progresivnosti i otvorenosti.

Madona, iako jeste prva pop pevačica koja je (u martu 2008) uvedena u Rock’n’Roll Hall Of Fame, i sama je svesna da karikaturalnim predimenzioniranjem uloge seksualnosti u društvu ne čini ništa revolucionarno: "Htela bih da budem kao Gandi, Luter King i Lenon al bih opet za razliku od njih htela i da budem živa." Istina, Madona Veronika Čikone referirajući na sliku Fride Kalo Moje rođenje koju je za basnoslovnu svotu kupila i na kojoj je Frida predstavila mučnu scenu krvavog rađanja same sebe, kaže i ovo: "Ja sam sama svoja slika. Ja sam sama svoj eksperiment. Ja sam sopstveno umetničko delo." U tom kontekstu je razumljiva njena odluka da svoje ime Luiza Čikone zameni sa majčinim – Madona, i da mu na ceremoniji krizme doda još jedno – Veronika, ime žene koja se po Novom zavetu nije plašila da istupi iz gomile i Isusu na putu za Golgotu obriše lice. Tako u svom imenu poseduje slike prve i poslednje žene koje su imale fizički kontakt sa Isusom. Samim tim, nedvosmisleno se postavlja kao alfa i omega ženstvenosti, ali i alfa i omega žene u muzici uopšte.


 

POŠALJI KOMENTAR REDAKCIJI ODŠTAMPAJ TEKST
 

 

 

 

 

Novinarnica

 

Novosti

 

Naslovi.net