<< VESTI | | 26.08.2013 14:52

IN MEMORIAM >

Andrej Mitrović (1937–2013)

Umro autor kapitalnih istorijskih studija Srbija u Prvom svetskom ratu, Vreme netrpeljivih – Politička istorija velikih država 1919-1939, Istorijsko u "Čarobnoim bregu", Fašizam i nacizam, Prodor na Balkan - Srbija u planovima Austrougarske i Nemačke 1908-1914; Srbija u prvom svetskom ratu; Ustaničke borbe u Srbiji 1916-1918; Vreme destruktivnih; Jugoslavija na Konferenciji mira 1919-1920

Istoričar i dugogodišnji redovni profesor i šef Katedre za Opštu savremenu istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu Andrej Mitrović preminuo je u noći 25/26. avgusta u Beogradu u 77. godini.

Andrej Mitrović rođen je u Kragujevcu 17. aprila 1937. godine, gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Na Grupu za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu upisao se 1956, diplomirao 1961. godine, magistrirao 1964. i doktorirao 1968.

Čitavu univerzitetsku karijeru, od 1961. do 2004. godine, proveo je na Filozofskom fakultetu u Beogradu, a zvanje redovnog profesora je stekao 1980. godine. Predavao je savremenu istoriju Evrope, uvod u istorijske studije i brojne specijalizovane kurseve, a 1987. godine osnovao je Katedru za Opštu savremenu istoriju kojoj je bio na čelu do odlaska u penziju.

Dopisni član Odeljenje istorijskih nauka Srpske akademije nauka i umetnosti postao je 1988. godine.. Njego pristupna akademska beseda glaslila je: Nemačko vojno vođstvo i privredna bogatstva Srbije

U SANU je bio član Odbora za sakupljanje građe o genocidu protiv srpskog naroda i drugih naroda Jugoslavije u 20. veku; Međuakademskog odbora za proučavanje položaja srpske nacionalne manjine u susednim zemljama, a od 1989. vodio je individualni projekt: Rat u Srbiji 1915-1918. Bio je priređivač više knjiga u izdanjima Univerziteta u Beogradu, SANU, Srpske književne zadruge i drugih izdavača.

Za člana Crnogorske akademije nauka i umetnosti izabran je 2006. godine.

Bio je član Udruženje književnika Srbije, Srpskog PEN kluba, Naučnog društva za istoriju zdravstvene kulture Srbije. Bio je glavni i odgovorni urednik Istorijskog glasnika, glavni i odgovorni urednik Biblioteke "Istorija" u izdavačkom preduzeću Nolit, 1975-1988. Andrej Mitrović je bio jedan od osnivača Udruženja za društvenu istoriju.

Andrej Mitrović je magistrirao je 1964. sa temom Aprilski pregovori o jadranskom pitanju na konferenciji mira 1919, a doktorirao je 1967. sa tezom Delegacija Srba, Hrvata i Slovenaca na Konferenciji mira 1919-1920 (objavljena kao knjiga Jugoslavija na konferenciji mira 1919-1920).

Oblast njegovog rada je savremena istorija Srbije i Jugoslavije.

Izučavao je balkanski prostor u evropskoj politici između dva svetska rata sa posebnim osvrtom na mesto tadasnje Jugoslavije u evropskoj politici između ova dvarata. Takođe je pisao i o istoriji Srbije u Prvom svetskom ratu u brojnim aspektimaevropske istorije između dva svetska rata. Za knjigu Vreme netrpeljivih dobio je Oktobarsku nagradu grada Beograda.

Andrej Mitrović je dobio značajne međunarodne nagrade: Herderovu nagradu (2001) i Medalju Konstantin Jireček (2004).

Njegova knjiga Vreme netrpeljivih daje pregled evropske političke istorije između dva svetska rata sa posebnim naglaskom na sukobu ideologija(poput nacizma i fasizma) koji je, prema Mitrovićevom mišljenju, obeležio ovaj istorijski period. Takođe se bavi problematikom intelektualnog stvaralaštva u specifičnoj ideološkoj i političkoj situaciji u Evropi između dva svetska rata. S tim u vezi pisao je oglede o stvaralaštvu i o istorijskom u delu književnika Tomasa Mana.

Pored više rasprava i studija iz opšte istorije XX veka i istorije međunarodne politike Jugoslavie objavio je i studiju "Nacizam i fašizam" u kojoj je ukazao na politikče,društvene ali i ideološke uticaje koji su doprineli stvaranju dva potpuno totalitarna desničarska režima, odnosno dve ekstremo desne ideologije. Ukazuje na njihovu moć koja prožima najpre srednji ili nizisloj stanovništva, a onda i sve ostale pore društvene strukture, ali sa druge strane irazarajuću moć koju ovakve ideologije sa sobom nose. Istorijske studije XX veka zaokružio je studijama koje ulaze u sferu ekonomije: Strane banke u Srbiji 1878-1914, i Narodna banka 1884-2004...


 

Umesto omaža: Intevju Andreja Mitrovića iz 1999.

Javna, tajna i porodična istorija Vreme br. 429, 9. januar 1999.

Priče o Jugoslaviji kao istorijskom promašaju na koji su Srbija i Srbi protraćili ceo dvadeseti vek raširile su se nekako baš pred raspad pomenute države. I još traju

Dvadeseti vek istoričari već nazivaju kratkim: počeo je 1914, a završio početkom devedesetihgodina. Svetu, ne i Srbima. Jedan deo u svakom smislu nenadoknadivog stoleća potonji su potrošilina pravljenje zajedničke države Južnih Slovena, a ostatak na rasturanje te - sad ispade: od svihomražene - "tamnice naroda". U poslednjih desetak godina mnoštvo ovdašnjih doktora istorijskihnauka, akademika, pjesnika i nacionalnih inteligenata potrošilo je više novinskog papira i prostorano što bi ikada ispunili rezultatima istraživanja iole ozbiljnijim od pisama čitalaca, konjunkturne publicistike i već čuvene rubrike "Odjeci i reagovanja". Tako su prva i druga Jugoslavija otišle u prošlost, ispraćene sa jedva nekoliko knjiga istorije, ali zato tovarima pisanija koja objašnjavajukako, u stvari, nikada nisu ni postojale.

Tu vrstu zasluga istoričarima će, kao i svima, na krajuodmeriti neki kolega po profesiji. No, odgovor na pitanje otome ko stvara problem "komponovanja" i"prekomponovanja" istorije sagovornik "Vremena" AndrejMitrović, istoričar i profesor Beogradskog univerziteta, počinje konstatacijom da "političari stvaraju klimu ili postavljaju direktne zahteve, odnosno zabrane (ili prednosti)za određena tumačenja. Istoričari od struke u to - voljno ilinevoljno, inteligentno ili glupo - uleću".

"VREME": Kako dolazi do promena istorijske slike?

ANDREJ MITROVIĆ: "Stručno, samo ako su nagomilana istraživanja koja donose pouzdanaznanja u konfliktu sa postojećom slikom istorije. Drugi razlog je pronalaženje kapitalne građe kojamenja dotadašanju sliku."

Šta bi bio primer za to?

Taj slučaj je karakterističan - nije ga čak trebalo ni pronaći - pitanje koje je dugo zabavljalo svetskui, naročito, nemačku istoriografiju: kako je došlo do Prvog svetskog rata? To je bilo naučno pitanje,ali pitanje "ko je kriv" za rat je stalno emotizovalo situaciju. U periodu međusobnog približavanjaFrancuske i Nemačke posle Drugog svetskog rata, nemački i francuski istoričari diskutovali su o problemima, svesni važnosti koju istorijske predstave igraju u politici njihovih zemalja. Na kraju su potpisali izjavu da su pitanja Prvog svetskog rata u istorijskoj nauci rešena. Početkom šezdesetihgodina, međutim, Fric Fišer, jedan tada malo poznati profesor istorije u Hamburgu, objavio je svojeistraživanje nemačkih arhiva o vodećim ratnim ciljevima Nemačke prema Poljskoj u Prvomsvetskom ratu. Pokazao je da su to bili apsolutno osvajački ciljevi, ničim izazvani sa druge (ruske)strane. Na to su se protiv njegovih otkrića digli nacionalni istoričari, često sa boljim političkim pedigreom nego što ga je on imao. Kao odgovor, sad već slavni Fišer objavljuje kompletnoistraživanje u obliku prekretničke knjige ("Posezanje za svetskom moći", 1961) koja je pokazala da je Nemačka htela rat, da je izazvala rat i da je u ratu sledila svoje osvajačke ciljeve. Kada sezadrmala zemlja ispod njega - u napad je skočila čitava ekipa konzervativnih istoričara - Fišer jeobjavio "Rat iluzija", u kom argumentuje tezu da ni Hitler nije slučajan, da čini deo kontinuitetanemačke istorije... I tako je to pitanje skinuto sa dnevnog reda: pokazalo se da jedna država, jednodruštvo - kao Nemci u ovom slučaju - ne gubi prestiž priznavanjem istorijske istine o sebi.Reći ili prećutati zlo postaje veliko pitanje, koje pojedini ljudi zaoštravaju smatrajući da slika onama mora biti ulepša(va)na. Naučni duh i razum na to odgovaraju: priznajmo, jer niko na svetunikada nije bio potpuno čistih ruku...

Ako je u proleće 1914. po Fon Moltkeu već bilo jasno da se mora ići u rat, "ali nam treba zgodna parola", kakva je bila i kakva je danas parola "Jugoslavija"?

Današnji trenutak može da politizira, ali može i da usmeri ka naučnom rešavanju pitanja, proširisliku i popravi nas u razmišljanju. Jugoslovenska država stvarana je kroz rešavanje sistemakonfliktnih stanja i odnosa unutar jugoslovenskog pokreta, ali je oba puta - jednom stvorena, potomobnovljena - konačni istorijski rezultat bio Jugoslavija. Ta činjenica zasnovala je kriterijume za praćenje procesa nastanka, ne zapostavljajući ni ono što ga je ometalo. Ovo drugo dobilo je manjiznačaj, jer je rezultat bio država koja postoji. Kada se jugoslovenska država srušila - na tako strašannačin, sa toliko krvi, laži i loših emocija, u čemu su Srbi, Hrvati i Slovenci prednjačili, a "mlađa braća" se našla u čudu - otvoreno je pitanje novog viđenja Jugoslavije i ponovnog osvetljavanjakonfliktne situacije u njenoj istoriji. Pogrešno je, međutim, ono što neki od mojih kolega čine, pokušavajući da igraju ulogu velikog političara - unazad. Na opskurnim TV kanalima, u medijima,na nekim naučnim skupovima - naročito ako nema onoga ko bi im protivrečio - priča se kako je to bila greška, da nije trebalo ići u Jugoslaviju...

Naknadna pamet je jedna stvar, a potreba zaistraživanjem da li je to bila greška od početka ili je savremena situacija stvorila okolnosti koje su tu Jugoslaviju konačno dovele u pitanje - sasvim je druga stvar. Svodeći to na opšti teorijski stav,mogli bi reći: finalno rešenje u istoriji - za koje se kasnije pokaže da nije finalno rešenje - dozvoljava nam da preispitamo rešenja i promenimo sliku, ali dok je neko rešenje pred nama, dok postoje Sjedinjene Američke Države, besmisleno je govoriti kako nije trebalo da nastanu...

Šta bi se iz toga moglo izvući kao "istoriografska greška"?

U opusu jednog dela autora teze da je Jugoslavija bila greška mogu se naći ranija dela koja ne osporavaju Jugoslaviju, kakvugod. Ljudi imaju pravo na promenu mišljenja, pa makar i zbog činjenica...

Ljudi mogu, ali stručnjak ne može. Tačnije, može samo na osnovu pravila struke. U tom smislu činimi se da imamo krah ili, blaže rečeno, pokazatelje loše situacije u kojoj se struka sada nalazi. Za pitanje Jugoslavije vrlo je značajno što ona istorijski nije dovoljno istražena. To ne znači kako nema pažnje vrednih istraživanja, ali se u tom kontekstu mogu razmatrati i dva spoljašnja pokazatelja.

Koliko imamo istorija jugoslovenske države?

Dve-tri, uglavnom nastale osamdesetih godina, predkraj raspad. U svetskoj istoriografiji, svaka država ima na desetine svojih istorija, "malih" i"velikih", knjižica i višetomnih izdanja... U jednoj diskusiji sa kolegama koji su pisali istorijuJugoslavije i kojima sam pomagao da ona bude objavljena, rekao sam: "Vi ste staroj Jugoslaviji dali peticu. Sad će doći generacija koja će joj dati desetku. Ta država je, ja mislim, zaslužila jednusolidnu sedmicu." Tada je to bilo bogohulno, ali insistiram: ako uporedimo tu državu koja se zbogdogmi nije mogla i nije dovoljno ispitivana, sa situacijom u Grčkoj - a tada se govorilo "propao kaoGrčka", "dužan kao Grčka"; ili pitanje Italije i Musolinija, Nemačke sa Hitlerom i danas... – ispada da je diktatura kralja Aleksandra bila dečji vrtić. Kada to uzmete u obzir, jasno se vidi se da tu državu nismo ispitivali, ni Kraljevinu Jugoslaviju, ni socijalističku. Tako sad imamo sliku koja se zasniva na političkim predrasudama, svejedno da li vladajućim ili opozicionim, ali međusobno suprotstavljenim predrasudama. I prva i druga Jugoslavija su funkcionisale - tu tezu sam spreman da branim - na srpsko-slovenačkoj slozi. U trenutku kada su "Srbi" rekli da Slovenci "mogu da idu",doveli su u pitanje Jugoslaviju, makar zbog toga što je Jugoslavija nastala kao zajednica Srba,Hrvata i Slovenaca.

Čime je ovaj deo Balkana zaslužio takvu istorijsku sudbinu?

Neke kolege, jedan deo poreklom iz "komitetske inteligencije", traže "krivicu" u XIX veku.Istorijska logika i pravila struke, međutim, zahtevaju da se pažnja najpre usmeri na neposredno prošlo vreme. Titovo vreme je dugo trajalo, a da nije rešilo čitav niz problema. Osnovno je pitanjezajedničke privrede, koja kao jedan privredni sistem nije funkcionisala ni u Kraljevini, da bi udrugoj Jugoslaviji međusobne razlike delova zemlje bile još i povećane. Uzrok se može tražiti u birokratskom društvu. Socijalizam je slomio građanina-preduzimača, onog koji je - često nasuprotobrazovanom ali konzervativnom građaninu evropskog XIX veka - izborio demokratske državesveta, onog preduzimača koji je lično, sopstvenim kapitalom gradio - a ne manipulisao opštim bogatstvom države, kako to čini birokratija, naročito ideološki disciplinovana birokratija. Na kraju

je i vojska postala zavisna od regionalne birokratije pa - kad je došlo do stani-pani situacije - državu jednostavno nije imao ko da brani. Umesto ideologije budućnosti - kakvu ima razvijeni svet uobliku ideje o, na primer, ujedinjenoj Evropi - "dobili" smo nacionalizam, i to onaj koji na pitanje odemokratiji odgovara klasičnom greškom, anahronizmom nacionalne države bez preduzetnika.

Da li bi to znači da se ni stvari u ovoj Jugoslaviji neće završiti dok se ne raspadne doposlednjeg "nacionalnog" atoma?

Ja ne "otkrivam" istinu niti je znam. Ta vrsta napetosti je, očigledno, još uvek prisutna.

Ima li upotrebljivih analogija u razvoju srpske istoriografije sa današnjom situacijom?

Postoji diskontinuitet u realizmu, racionalizmu i - u krajnjoj liniji - stručnosti naše istoriografije. Nacionalna ideologija i istorijska svest ispunjeni su "velikim vremenima" prošlosti. Imamo jednunacionalno obojenu fazu bez dovoljno naučne kontrole, mada imamo i Jovana Rajića u XVIII veku i- moje mlađe kolege su u pravu kad ističu i tog, "ozloglašenog" - Panteliju Srećkovića. U XIX veku pojavljuje se Vuk sa zdravorazumskom naučnošću, Karadžić koji, mada naknadno, priznaje nasiljeustanika nad muslimanskim stanovništvom, kršenje zadate reči... Oslobađanje Beograda u Prvomsrpskom ustanku pratio je veliki pokolj stanovništva; kada su vezir i Turci izašli iz grada, ustanici suih napali i pobili. Leopoldu Rankeu je Vuk Karadžić prećutao Sjenicu, pričajući mu da je Karađorđe uzeo na juriš. Kasnije, Vuk priznaje: "Na moju sramotu i na sramotu mojega naroda ja gospodinu Rankeu nisam rekao da je Karađorđe Turcima obećao slobodan izlaz..." Reći ili prećutati zlo postaje veliko pitanje, koje pojedini ljudi zaoštravaju smatrajući da slika o nama mora biti ulepša(va)na. Naučni duh i razum na to odgovaraju: priznajmo, jer niko na svetu nikada nije bio potpuno čistih ruku. Priznanjem se prolazi kroz, upotrebiću tu reč, kolektivnu katarzu, ali - što je važnije - njime sestvara racionalna situacija. Znamo ko smo, ne lažemo ni sebe ni druge i sa tom svešću pokušavamoda idemo u budućnost.

Da li bi se moglo reći da smo bez katarze priznanja osuđeni na kolektivnu frustraciju?

Jesmo u depresiji. Otud smo skloni da sve vidimo mutno, pa i u prošlosti. Sad više ne verujemo u"lepšu prošlost", a 1989. godine se strašno verovalo u "lepote srednjeg veka". Stojan Novaković,veliki istoričar - za koga neke moje kolege danas netačno tvrde kako nije bio jugoslovenskiorijentisan, mada je napisao utopiju o Beogradu u XXI veku kao srećnoj prestonici srećneJugoslavije - govori o našoj prošlosti kao istoriji loših primera i da na nju, ako želimo da seokrenemo budućnosti, samo tako treba gledati. U ovoj depresiji, skloni smo da prihvatamo svašta,teorije mentaliteta, "večita" određenja, "srpsku dušu" kao nebesku ili kao savršen izraz podaništva...To su posledice depresivnog vremena, u kom realnost ne pruža uporište optimizmu. Komunizam je,uvođenjem neobrazovanih slojeva u prvi plan i teorijom avangarde, proglasio vreme koje dolazi zaveličanstveno doba, vreme herojstva i neobičnih ljudi. Tom slikom sam je sebi pomogao da propadne: ona ne odgovara stvarnosti. Tu se komunizam sreo sa hrišćanstvom, i to onim ranim, koje je propagiralo mučeništvo, velike podvige i herojstva koja daju legitimitet ne samo idejama, nego istvarnosti. Vraćajući se onom pitanju o fazama naše istoriografije, možemo govoriti o nacionalnomromantizmu, potom razdoblju jačanja stručnosti i naučnosti saglasno civilizacionim tekovinamaevropskih vekova racionalizma i nauke i, ponovo, o idealizaciji - sad komunističkog epa o herojimakoji su nam doneli najbolje i obećavaju najbolje. Jugoslavija je srpski uspeh. Srbi su sa Jugoslavijom ušli u jednu veliku zajednicu, zajednicu koja je stare civilizacione razlike pokušala da premosti.

Čini se kao da su "istorijski" pokušaji osvrta na kratki dvadeseti vek već pretvorili u stav da je svaka Jugoslavija srpska katastrofa, srpska greška...

Ne. Reći ću da je Jugoslavija srpski uspeh. Srbi su sa Jugoslavijom ušli u jednu veliku zajednicu,zajednicu koja je stare civilizacione razlike pokušala da premosti. Jugoslavija je 1918. nastala nademokratski način, u njenoj prvoj vladi našli su se predstavnici svih istorijskih pokrajina, političkih partija - osim Hrvatske seljačke stranke, koja je u trenutku osnivanja bila orijentisanaantijugoslovenski - i predstavnici tri najveće konfesije. Ozloglašeni Vidovdanski ustav bio je demokratski ustav, što ne znači da nije imao slabosti. Nova istraživanja pokazuju da je Vidovdanski ustav ugradio sve socijalne tekovine XIX i XX veka saglasno tada najnaprednijem - u pogledu zaštite građana - ustavu Vajmarske republike. Na kraju, bio je to ustav koji je insistirao na slobodnim izborima, uneo u bivše austrougarske delove Jugoslavije slobodne izbore, slobodno glasačko pravo muškaraca - tako da su se seljaci tih krajeva, po prvi put u istoriji, pojavili na izborima. Takva država je značajan srpski uspeh, budući da joj je Ustav Kraljevine Srbije bio prva,a vajmarski druga paradigma; u njoj su - što, prelazeći preko zahteva sopstvenih programa zanemaruju ovdašnji nacionalisti - svi Srbi živeli u jednoj državi i, što je vrlo važno, svi Srbi su utoj državi živeli bez ugnjetavanja, naročito bez ugnjetavanja drugih naroda. Jugoslavija je obećavala da Srbi i drugi narodi u njoj mogu da žive. Neprevaziđeni Drugi svetski rat odlučio je sudbinu Jugoslavije, jer nam se ponovio građanski rat koji nismo priznali.

Umesto Jugoslavije mogla je biti i Velika Srbija?

Šta je Velika Srbija? Šta je Velika Italija, Bugarska, Nemačka, Rumunija..."Velika" ne podrazumeva, ne mora podrazumevati teritoriju već moćnu, snažnu, naprednu, privlačnu nacionalnu državu. Ja sam 1991. rekao da je ovde prvi put na delu velikosrpski program i ušao u sukob sa onima koji su tvrdili da je Jugoslavija velikosrpski program, ali i onima koji su tvrdili da je Jugoslavija srpska katastrofa. A rekao sam to jer "Srbi" hoće da gradesvoju državu ne vodeći računa da na toj teritoriji žive druge nacije. Jugoslovenska ideja podrazumeva konsenzus o zajedničkom životu i, posebno, da zajednička država mora biti demokratska. Naravno, da li će ona to i postati zavisi od političkih snaga i odnosa, ali sama ideja Jugoslavije podrazumeva demokartiju.

Ako sam dobro razumeo, rekli ste da se Jugoslavija raspala zbog nezavršenog građanskog rata vođenog od 1941. do 1945?

Ne, ona se raspala zato što nije rešila pitanje svoje privredne i društvene integracije. To je bitno pitanje, a kako nije rešeno, nasleđeni nacionalizmi i nepriznat građanski rat dobili su priliku - iodigrali su svoju ulogu - najžešće u centralnom delu teritorije, gde se susreću Srbi, Hrvati iMuslimani, na istim onim mestima na kojima i Drugi svetski i, u njegovoj senci, građanski rat. Sasvim uprošćeno govoreći, nezavršen je bio i Prvi svetski rat. Kraljevina Jugoslavija pokušala jeda prikrije činjenicu da u jednoj državi žive narodi koji su u svetskom sukobu bili na različitim stranama fronta. Na primer, malo je poznato da je na Ceru izginuo Zagrebački korpus, cvet hrvatske omladine je izginuo pod zastavama Austro-Ugarske...

U borbi sa cvetom srpskog seljaštva?

Da. To je trauma. Ne samo iz ovog iskustva, nego i zbog razloga zdrave pameti, ja bih prvo to priznao i objasnio, a potom se dogovarao o zajedničkom životu.

Da li istorijska struka u ovoj Jugoslaviji ima potencijala da uoči i ne ponovi grešku prećutkivanja neslavne strane sopstvene prošlosti?

Mislim da ima. Srednja generacija istoričara u Beogradu jeste na tom nivou: bolje su obrazovani i imali su više veza sa svetom. Srednju generaciju pominjem zato što ova mlađa nema veza sa svetom. Drugi element za optimizam je to što smo, u rvanju i sa nacionalnom i sa socijalističkom ideologijom, uspeli da afirmišemo naučnu istinu kao idealni cilj kome se teži. Treće, ta generacija je sada u godinama invencije i snage mada se, istovremeno, nalazi na pragu iskušenja - jer vreme stvaralačke snage prolazi. To vidimo po najstarijoj generaciji, još vladajućoj, ogrezloj i u nacionalizam i u birokratski istoricizam. Srednja generacija kolega možda će uspeti, ako dobije perspektivu, što znači pojačanu racionalnost celog društva, pojačane veze sa svetom i učešće u razmeni znanja. Na vezama sa svetom ovde insistiram jer sad imamo veoma ograničenu razmenu,do te mere da jedan broj mojih kolega uopšte ne oseća potrebu za razmenom znanja sa svetom. Kad bi malo "izašli" da sopstvene rezultate pogledaju u odnosu na tuđe, morali bi da priznaju provincijalnost sopstvene istoriografije.

Aleksandar Ćirić


POŠALJI KOMENTAR REDAKCIJI ODŠTAMPAJ TEKST
 

Bibliografija Andreja Mitrovića

Monografije, zbornici radova, kritičko priređivanje istorijske građe

Jugoslavija na Konferenciji mira 1919-1920, Beograd 1969;

Vreme netrpeljivih – Politička istorija velikih država 1919-1939, Beograd 1974. Podgorica 1998.

Razgraničenje Jugoslavije sa Maðarskom i Rumunijom. Prilog proučavanju jugoslovenske politike na Konferenciji mira u Parizu, Novi Sad 1975;

Istorijsko u "Čarobnoim bregu", Beograd 1974;

Srbija 1878. Dokumenti;

Fašizam i nacizam, Beograd 1979;

Prodor na Balkan. Srbija u planovima Austrougarske i Nemačke 1908-1918, Beograd 1981.

Angažovano i lepo, Umetnost u razdoblju svetskih ratova 1914-1945, Beograd 1983;

Srbija u prvom svetskom ratu , Beograd 1984;

Milan Rakić: Konzulska pisma 1905-1911, Beograd 1985.

Ustaničke borbe u Srbiji 1916-1918, Beograd 1985.

Raspravljanja sa Klio o istoriji, istorijskoj svesti i istoriografiji, Sarajevo 1991;

Ćudljiva muza. Ogledi o istorijskom, naučnom i umetničkom

Toplički ustanak, mesto u srpskoj istoriji, Beograd 1995;

Prekretnice novije sarpske istorije, Kragujevac 1995.Raspravljanje sa Klio, Skoplje 1995;

Propitivanje Klio: Ogledi o teorijskom u istoriografiji;

Stojanu Novakoviću u spomen, O osamdesetogodišnjici smrti, Beograd 1996;

Vreme destruktivnih, Čačak 1998;

Strane banke u Srbiji 1878-1914; Beograd 2004;

Srbija u Prvom svetskom ratu, Beograd 2004;

Narodna banka 1884-2004, Beograd 2004...

Odlazak naučnika-institucije

Odlazak naučnika-institucije

Odlomak iz teksta orof. dr Miroslava Jovanovića, Vreme 1182. 29. avgust 2013.

Napustio nas je Andrej Mitrović. Otišao je naučnik koji je svojim stvaralačkim opusom i celokupnim naučnim, intelektualnim i akademskim delom obeležio čitavu jednu epohu razvoja srpske istoriografije. Naučnik koji je svojim predanim radom u svakom pogledu preobrazio i modernizovao srpsku istoriografiju. Time se svrstao u red onih srpskih istoričara koji su uticali da se odnos, znanje, razumevanje i tumačenje prošlosti srpskog naroda i društva suštinski izmeni i unapredi. Poput Jovana Rajića, Ilariona Ruvarca, Stojana Novakovića, Vladimira Ćorovića, Georgija Ostogorskog i Sime Ćirkovića. Uvek je neočekivano, teško i bolno iznenadno opraštati se od velikog naučnika, intelektualca, učitelja, ali i velikog i iskrenog prijatelja i naučnog, intelektualnog i ličnog uzora. Još teže je sažeti u nekoliko redova, ili na nekoliko strana bogat naučni život, vizionarsku predanost nauci i opštem društvenom i intelektualnom napretku srpskog naroda i srpskog društva, podvesti rezime izuzetnog naučnog pregnuća, rezultata i naučnog značaja koje prevazilazi čitavo pokolenje...

 

 

Novinarnica

 

Novosti

 

Naslovi.net